Firmy, wykorzystujące do rozliczeń ze swoimi Klientami polecenie zapłaty powinny zwrocić uwagę na wprowadzane z dniem 01.06.2019 zminay w funkcjonowaniu tej formy rozliczeń. Głównym obszarem zmiany jest proces aktywacji zgód do Polecenia Zapłaty. Porozumienie międzybankowe w sprawie stosowania polecenia zapłaty dopuszcza pozyskanie przez Odbiorcę zgód:

  • w formie elektronicznej, – przy czym Odbiorca przyjmujący zgodę jest odpowiedzialny za weryfikację poprawności jej elementów,
  • w formie papierowej (stosowanej jak dotychczas). Odbiorca przyjmujący zgodę jest odpowiedzialny za weryfikację poprawności jej elementów. Bank Odbiorcy umożliwia przekazanie obrazu zgody dotychczasowym trybem do Banku Płatnika. Celem takiego działania nie jest zarejestrowanie zgody w Banku Płatnika, lecz potwierdzenie jej danych. Dopuszcza się rejestrowanie zgody po stronie banku Płatnika, jednak od tego faktu nie można uzależniać obciążenia rachunku w drodze Polecenia Zapłaty. Od tej zasady istnieją dwa wyjątki. Pierwszym jest przypadek, gdy Klient/Płatnik nie jest konsumentem. W tym przypadku rejestrowanie zgód i weryfikacja ich istnienia przed dokonaniem obciążenia jest dopuszczalna, przy czym jest opcjonalna w zależności od rozwiązania stosowanego przez dany bank. Drugim wyjątkiem jest sytuacja, w której zgoda (lub jej obraz) zostały dostarczone do Banku Płatnika celem potwierdzenia danych. Weryfikacja taka przebiegła negatywnie, a mimo to Odbiorca wysłał na podstawie takiej zgody obciążenie. W tym przypadku Bank Płatnika mając informacje o „wadliwej” zgodzie i otrzymując obciążenie na jej podstawie powinien je uniemożliwić. Pozyskanie zgody Płatnika przez Odbiorcę jest nadal wymaganym elementem uruchamiania rozliczeń w drodze Polecenia Zapłaty.

W przypadku Płatników konsumentów (w rozumieniu k.c.) odstąpiono od obowiązku przesyłania jej do banku Płatnika przed pierwszą transakcją obciążeniową. Zaniechanie tego kroku wiąże się jednak z podjęciem przez Odbiorcę ryzyka pozyskania nieskutecznych zgód, (dlatego obecnie wykorzystywany proces dystrybucji zgód pozostaje umożliwiając potwierdzanie danych tych dokumentów).

W przypadku Płatników niebędących konsumentami obowiązek dostarczenia zgody do banku Płatnika pozostał bez zmian.

W poprzedniej wersji Porozumienia, po stronie banku Płatnika miała miejsce weryfikacja zgody do niego przekazanej i jej aktywacja na rachunku Płatnika. Obecnie to Odbiorca jest obarczony ryzykiem związanym, z jakością danych w pozyskanej zgodzie. W szczególności chodzi o potwierdzenie faktu, iż Płatnik – konsument w rozumieniu k.c. - podpisujący zgodę jest tym, za kogo się podaje i ma uprawnienia do rachunku podanego na zgodzie. Potwierdzanie danych pozyskanych zgód jest istotnym elementem.  Zainicjowanie Polecenia Zapłaty bez ważnej zgody będzie skutkować żądaniem Płatnika zwrotu dokonanych tą droga obciążeń w terminie 13 miesięcy od ich zarejestrowania na rachunku Płatnika, jako transakcji nieautoryzowanych. Transakcja zwrotu jest bezwarunkowa i obciąża bezpośrednio rachunek Odbiorcy (wraz ze wszystkimi kosztami, jakie Płatnik mógł ponieść).

 

Wychodząc naprzeciw Odbiorcom, Wprowadzono mechanizmy pozwalające na wyeliminowanie ryzyka związanego z weryfikacją danych zgody. Jednym z możliwych rozwiązań tego typu jest mojeID. Pozwala on na całkowicie elektroniczną formę pozyskania zgody i zweryfikowania jej elementów. Rozwiązanie to wymaga jednak czasu na wdrożenie we wszystkich bankach jak i po stronie Odbiorców. Dlatego stosowany dotychczas mechanizm pozwalający na wymianę pozyskanych papierowo zgód jest utrzymany (jak wspomniano wcześniej – pozwala on Odbiorcom na weryfikację danych zgód pozyskanych w dotychczasowy sposób, jednak bez wymogu ich rejestracji po stronie banku Płatnika).

Od strony banków Płatnika, wprowadzono zasadę, w myśl której każdy komunikat obciążenia w drodze Polecenia Zapłaty powinien zostać zrealizowany, chyba, że dotyczy zgody wycofanej, odwołanej lub gdy Płatnik zablokował możliwość obciążania jego rachunków w drodze Polecenia Zapłaty. Określono, iż otrzymanie przez bank Płatnika komunikatu obciążeniowego zainicjowanego przez Odbiorcę jest potwierdzeniem posiadania przez Odbiorcę zgody udzielonej przez Płatnika. Bank Płatnika nie jest obowiązany do weryfikacji posiadania w swoich systemach zgody przed obciążeniem Płatnika, nie może także odmówić realizacji takiego obciążenia, podając, jako argument, brak istnienia zgody. BAnki Płatnika, we własnym zakresie mogą wprowadzać usługi dodatkowe mające na celu podniesienie świadomości swoich Klientów w zakresie Polecenia Zapłaty i kontrolę obciążeń dokonanych tym mechanizmem. Zdefiniowane zasady wymagane dla efektywnego funkcjonowania rozliczeń, nie ograniczają jednak banków w zakresie oferowania wachlarza usług dodatkowych dotyczących Polecenia Zapłaty. W zakres takich usług mogą wchodzić:

  • Blokowanie rachunku Płatnika przed obciążeniami w drodze Polecenia Zapłaty. W tym przypadku każda próba obciążenia jest odrzucana. Podstawą jest dyspozycja Klienta mająca na celu „zabezpieczenie” rachunku przed obciążeniami tego typu. Blokada może mieć charakter ogólny lub dotyczyć wybranego Odbiorcy.
  • Informowanie Płatnika przy obciążeniu (pierwszym lub także kolejnych) dokonywanymi przez danego Odbiorcę. Działanie takie nie może jednak uzależniać dokonania obciążenia od otrzymania odpowiedzi od Płatnika.
  • Dodatkowe oznaczanie w systemach bankowych i przesyłanych zestawieniach, obciążeń dokonywanych Poleceniem Zapłaty, co umożliwi Płatnikowi ich identyfikację i ułatwi kontrolę.

Celem powyższych usług dodatkowych ma być podniesienie świadomości i komfortu działania Płatnika. Jego rachunek może zostać obciążony przez Odbiorcę na podstawie wadliwej zgody, choć i tak przepisy regulujące rozliczenia umożliwiają bezwarunkowe odzyskanie środków. Płatnik w terminie do 56 dni kalendarzowych ma prawo do zwrotu pobranych środków, bez podania żadnych powodów. Dla zabezpieczenia praw Płatnika, w przypadku podważenia faktu udzielenia zgody, wprowadzono mechanizm, który pozwala po ww. terminie, „wezwać” Odbiorcę do okazania zgody, na której podstawie dokonano obciążenia. W przypadku jej braku lub niezgodności z danymi po stronie banku Płatnika bezwarunkowy zwrot środków, jako nieautoryzowanych transakcji, jest możliwy w terminie do 13 miesięcy od obciążenia rachunku Płatnika.

4Life DirectAmnesty InternationalAvivaBerendsen Citi HandlowyCyfrowy PolsatDeutsche BankDialogGreenpeaceINGInPost FinanseITI NeovisionKrajowa Izba RozliczeniowamBankNetiaOrangePlusRWESferiaSOS Wioski DziecieceT-MobileUPCVisirunWWF